Kur’an’da Eş Olmanın Anlamı: Zevç ve Zevce

Kur’an’da Eş Olmanın Anlamı: Zevç ve Zevce

Kur’an-ı Kerim’de karı ve koca için kullanılan kelimeler sadece birer hitap biçimi değildir; aynı zamanda bir ilişki biçimini, bir dengeyi ve bir tamamlanmayı anlatır. Arapça’da eşler için kullanılan “zevç” ve “zevce” kelimeleri, evliliğin özünü anlamamız için önemli bir anahtar sunar.

Zevç Ne Demektir?

“Zevç” kelimesi Arapça’da eş, çift, tamamlayıcı parça anlamına gelir. İlginç olan şu ki Kur’an’da bu kelime sadece insan için değil, varlık düzenindeki bütün çiftler için kullanılır. Gece–gündüz, erkek–dişi, yer–gök… Hepsi yaratılışın dengesini ifade eden bir çift sisteminin parçasıdır.

Bu yüzden Kur’an’da evlilik, sadece iki insanın bir araya gelmesi değildir. Yaratılış düzeninin bir parçası olarak iki insanın birbirini tamamlamasıdır.

Zevce: Tamamlayan Eş

“Zevce” ise “zevç” kelimesinin dişil formudur ve kadın eş anlamında kullanılır. Ancak bu kelimenin ruhunda bir üstünlük veya aşağılık değil, karşılıklı tamamlanma vardır.

Kur’an evliliği şöyle anlatır:

“Kendileriyle huzur bulasınız diye size kendi cinsinizden eşler yaratması ve aranıza sevgi ve merhamet koyması O’nun ayetlerindendir.” (Rum 21)

Burada dikkat çekici olan üç kavramdır:
    •    Huzur (sekîne)
    •    Sevgi (meveddet)
    •    Merhamet (rahmet)

Yani Kur’an’a göre evlilik bir güç mücadelesi değil, huzurun üretildiği bir ortaklıktır.

Eş Değil, Yoldaş

Modern tartışmalarda evlilik çoğu zaman bir haklar ve roller savaşı gibi ele alınır. Oysa Kur’an’ın kullandığı “zevç” kavramı, eşleri rakip değil yoldaş olarak tanımlar.

Birinin eksik bıraktığını diğeri tamamlar.
Birinin yorulduğu yerde diğeri güç olur.

Bu yüzden Kur’an’da eşler için ayrıca şu benzetme yapılır:

“Onlar sizin için bir elbise, siz de onlar için bir elbisesiniz.” (Bakara 187)

Elbise:
    •    örter,
    •    korur,
    •    ısıtır,
    •    insanın en yakınında olandır.

Eşler de Kur’an’ın bakışında tam olarak böyledir.

Unutulan Bir Hakikat

Bugün birçok evlilikte sorunların büyümesinin nedeni belki de bu kavramın unutulmasıdır. İnsanlar eş olmaktan çok hakem, hakim veya rakip olmaya çalışıyor.

Oysa Kur’an’ın dili çok sade bir gerçeği hatırlatır:

Evlilik iki kişinin birbirini değiştirme savaşı değil, birbirini tamamlayarak insan kalma yolculuğudur.

Çünkü Kur’an’a göre karı ve koca sadece birlikte yaşayan iki insan değildir.

Onlar birbirinin “zevci”dir; yani yarım kalan tarafını tamamlayan parçadır.

— Şahin Avcı " Söz biter, Yankısı kalır."